Czy łupież jest chorobą? Co to takiego i co zrobić gdy się już przyplątał?

Czy łupież jest chorobą? Jedni mówią, że tak, inni stanowczo zaprzeczają twierdząc, że łupież to jedynie defekt kosmetyczny. Faktycznie jeśli uznamy, że łupież pojawia się w wyniku nieodpowiedniej pielęgnacji włosów, można by poprzeć tę drugą tezę. Jednak w każdej postaci łupieżu, a szczególnie w jego ostrym, uciążliwym przebiegu na skórze głowy obserwuje się przede wszystkim wzmożoną aktywność grzybów z gatunku drożdżaków.

Te grzyby sprawiają, że łupież trwa i trwa. Nieleczony ma tendencje do pogarszania się i przechodzenia w groźniejsze postaci, a nawet inne choroby, które prowadzą do wypadania włosów.

Czy łupież trzeba leczyć?

Zdecydowanie tak. Sam z siebie znika rzadko, choć oczywiście może zdarzyć się i tak, że przyczyna podrażnienia szybko zniknie, a organizm jest na tyle silny, że sam poradzi sobie z łupieżem. W większości przypadków niezbędne jest jednak leczenie. Choć w lekkich postaciach łupieżu wystarczy sięgnąć po popularne kosmetyki przeciwłupieżowe.

Rodzaje łupieżu

Na owłosionej skórze głowy pojawia się zazwyczaj (tj. w większości przypadków) łupież suchy lub łupież tłusty (łojotokowy). Pozostałe części ciała może zaatakować łupież pstry, ale ta choroba należy do zdecydowanie rzadszych, poza tym z nią również można sobie poradzić przy pomocy dobrych leczniczych szamponów przeciwłupieżowych – stosując je do mycia tych partii skóry, które są łupieżem dotknięte.

Łupież suchy to typowe drobne białe płatki naskórka sypiące się z głowy przy każdym ruchu. Łupież taki osiada na kołnierzach naszych ubrań, na ramionach i plecach i jest zdecydowanie nieestetyczny choć poza tym w zasadzie się go nie odczuwa (czasami towarzyszy mu świąd).

Łupież tłusty jest bardziej nieprzyjemny, bo złuszczony naskórek zbija się w większe skorupy, które tkwią przytwierdzone do włosów i do skóry głowy. Ciężko je usunąć, a wokół nich zauważalne są wyraźne zmiany zapalne. W tej postaci łupieżu znacznie częściej pojawia się świąd, towarzyszy jej też wzmożony łojotok, choć wzmożone wydzielanie łoju zaobserwować można nawet przy suchym łupieżu.

Łupież pstry przybiera najróżniejsze odcienie, łatwo go rozpoznać po tym, że umiejscawia się na tych partiach skóry, które w zasadzie pozostają nieowłosione.

Za każdy rodzaj łupieżu odpowiada grzyb drożdżakopodobny o nazwie Malassezia furfur (Pityrosporum ovale)

Kiedy zagraża nam łupież?

Grzyby Malassezia furfur są częścią mikroflory naszej skóry głowy. Innymi słowy żyją sobie na niej, zazwyczaj spokojnie, w bardzo ograniczonej ilości i nie powodują podrażnień dzięki temu, że zachowana jest pełna równowaga biologiczna skóry. Jeśli równowaga ta ulegnie zachwianiu grzyby przystępują do ataku, a raczej zaistniałe warunki stają się bardziej korzystne dla ich rozwoju. W efekcie drożdżaki się namnażają, a łupież pogłębia.
U źródła tego zjawiska leży bardzo wiele przyczyn. Mogą to być podrażnienia kosmetykami, zmiana składu chemicznego wody, którą myjemy włosy, przesuszenie i podrażnienie skóry, bądź nadmierna wilgotność powietrza (i włosów) przy podwyższonej temperaturze, ale łupież pojawia się też w efekcie stresu, nadmiaru cukru w organizmie, nadmiernego spożycia tłuszczu i generalnie przy niezdrowej źle zbalansowanej diecie. Oprócz tego łupież wywołać mogą zaburzenia hormonalne (one też osłabiają organizm i zaburzają jego równowagę biologiczną i biochemiczną).
Każdy czynnik, który powoduje wzmożoną produkcję łoju jest potencjalnym faktorem przyczyniającym się do powstawania łupieżu.

Łupież i inne choroby

Objawy w postaci łuszczenia się skóry, świądu i współistniejących stanów zapalnych są charakterystyczne również dla innych chorób. Szczególnie często łupież bywa mylony z łuszczycą, łojotokowym zapaleniem skóry i grzybicami. Dlatego, jeśli w efekcie samodzielnie wybranej i stosowanej w domu terapii łupież nie zniknie konieczna jest konsultacja z dermatologiem, bo może okazać się, że cierpimy na dolegliwość o zupełnie innym podłożu, choć o podobnym (pozornie) charakterze.

Czym grozi łupież nieleczony?

Nawet jeżeli mamy skłonności do bagatelizowania różnych kosmetycznych “defektów” łupieżu bagatelizować nie można, bo nieleczony ma tendencje do pogłębiania się. Może nawet przejść w łojotokowe zapalenie skóry głowy, co już jest chorobą nieuleczalną, choć przy pomocy niektórych kuracji można ją zaleczyć. Łojotokowe zapalenie skóry może z kolei rozprzestrzenić się na inne rejony ciała.
To jedno z zagrożeń.
Kolejnym jest nadmierne wypadanie włosów. W przebiegu łupieżu włosy słabną. W ciężkich jego postaciach może dojść nawet do uszkodzenia mieszków włosowych, a takie uszkodzenia bywają trwałe. Największym zagrożeniem jest ich bliznowacenie (mieszki włosowe zarastają tkanką bliznowatą tracąc na stałe zdolność do wytwarzania włosów).

Jak leczyć łupież?

Z lekkim łupieżem najprawdopodobniej uporamy się przy pomocy zwykłych, popularnych szamponów przeciwłupieżowych np. z dodatkiem cynku (Head and Shoulders). Bardziej zaawansowane postaci łupieżu leczy się szamponami z dodatkiem siarki, dziegci, kwasu salicylowego bądź soli cynkowej pirytionu. W pozostałych przypadkach jedynym skutecznym lekiem są szampony przeciwgrzybicze, choć dobry, leczniczy, szampon przeciwłupieżowy tak naprawdę poradzi sobie z każdym rodzajem łupieżu (pod warunkiem, że jest to łupież a nie łuszczyca bądź ŁZS).

Leki przeciwgrzybicze w szamponach przeciwłupieżowych

W leczeniu łupieżu najczęściej stosuje się ketokonazol (lek o bardzo szerokim spektrum działania), choć niektóre szampony dandrenewzbogacane są też o klimbazol (ukierunkowany na Malassezię furfur) – ten lek zawiera jeden JEDYNY znany mi szampon – >>> Dandrene, ten z obrazka. Poza tym w szamponach znajdziemy szereg substancji uzupełniających ich działanie tj. takich o właściwościach odżywczych, stabilizujących, łagodzących stany zapalne i o działaniu keratoplastycznym i keratolitycznym (ułatwiającym usuwanie łusek łupieżu przytwierdzonych do skóry głowy).

Na koniec powtórzmy raz jeszcze: Łupieżu bagatelizować nie można, bo łupież nieleczony zaostrza się, rozprzestrzenia i może trwale uszkodzić nasze włosy.